Płyty offsetowe – jak dobrać płytę do potrzeb drukarni

W skrócie

Płytę offsetową dobiera się przede wszystkim do naświetlarki, którą drukarnia już ma, a dopiero potem do nakładów, farb i formatu maszyny. Najczęściej spotykane są płyty termiczne, fioletowe, konwencjonalne oraz bezprocesowe, które różnią się sposobem naświetlania i ilością chemii w obróbce. Dobry wybór ułatwia rozmowa z dostawcą i test płyty w warunkach własnej produkcji.

Czym jest płyta offsetowa i jak działa

Płyta offsetowa to forma drukowa, która przenosi obraz z pliku na farbę i dalej na papier. Najczęściej ma podłoże z aluminium, które jest ziarnowane i anodowane, a na nim warstwę światłoczułą lub termoczułą.

Druk offsetowy opiera się na tym, że farba i woda się nie mieszają. Miejsca drukujące na płycie przyjmują farbę, a miejsca niedrukujące przyjmują roztwór nawilżający. Z płyty obraz przechodzi na obciąg gumowy, a z obciągu na podłoże. Od jakości płyty zależy więc ostrość punktu rastrowego, stabilność koloru i czas narządu maszyny.

Rodzaje płyt offsetowych

Płyty dzielimy głównie według technologii naświetlania i sposobu obróbki po naświetleniu. Każda grupa wymaga innego sprzętu w przygotowalni.

Płyty konwencjonalne (analogowe)

Płyty konwencjonalne naświetla się przez film, w kopioramie, światłem UV. Dziś spotyka się je głównie w mniejszych zakładach, które nie przeszły jeszcze na system CtP. Istnieją też naświetlarki UV, które zapisują obraz na takich płytach bez filmu, w technologii CtcP.

Płyty termiczne CtP

Płyty termiczne naświetla laser podczerwony o długości fali około 830 nm. To dziś najczęściej wybierana grupa w drukarniach arkuszowych i zwojowych. Płyty termiczne można pracować przy dziennym świetle w przygotowalni, a część z nich da się wypalać w piecu, co zwiększa ich odporność przy długich nakładach i przy farbach UV.

Płyty fioletowe (violet)

Płyty fioletowe naświetla laser o długości fali około 405 nm. Wymagają pracy w żółtym świetle ochronnym. Stosuje się je głównie tam, gdzie drukarnia ma naświetlarkę fioletową, na przykład w części drukarni gazetowych.

Płyty bezprocesowe i niskochemiczne

Płyty bezprocesowe nie wymagają wywoływania w procesorze. Niezadrukowaną warstwę usuwa farba i roztwór nawilżający już na maszynie, w pierwszych obrotach. Płyty niskochemiczne przechodzą przez prostą jednostkę myjąco-gumującą zamiast pełnej wywoływarki. Obie grupy ograniczają zużycie chemii, wody i energii w przygotowalni, ale wymagają sprawdzenia, jak zachowują się na konkretnej maszynie i z konkretną farbą.

Jak dobrać płytę do potrzeb drukarni

Wybór zaczyna się od sprzętu, a kończy na testach produkcyjnych. Poniższe kryteria warto sprawdzić po kolei, zanim drukarnia zamówi nowe płyty offsetowe.

Naświetlarka i technologia CtP

Płyta musi pasować do lasera naświetlarki. Naświetlarka termiczna nie zapisze obrazu na płycie fioletowej i odwrotnie. Dlatego pierwszym pytaniem jest typ i model urządzenia w przygotowalni, a także zalecane przez jego producenta parametry naświetlania.

Wielkość nakładów

Przy krótkich i średnich nakładach dobrze sprawdzają się płyty bezprocesowe i niskochemiczne. Przy długich nakładach drukarnie częściej wybierają płyty termiczne z możliwością wypalania. Wytrzymałość płyty podana w karcie technicznej dotyczy warunków laboratoryjnych, więc w praktyce zależy też od farby, papieru i ustawień maszyny.

Farby i podłoża

Farby UV i LED-UV są bardziej agresywne dla warstwy płyty niż farby konwencjonalne. Przy takim druku trzeba wybrać płytę przystosowaną do farb UV albo przewidzieć wypalanie. Znaczenie ma też podłoże: papiery powlekane, kartony i papiery z dużą ilością pyłu inaczej ścierają płytę.

Format i grubość

Format płyty wynika z formatu maszyny drukującej i z systemu jej mocowania. Grubość aluminium mieści się zwykle w przedziale od 0,15 do 0,40 mm. Płyta zbyt cienka lub zbyt gruba dla danego cylindra utrudnia pasowanie i może pękać na krawędziach.

Chemia i ochrona środowiska

Każdy rodzaj płyty wymaga innej obróbki. Płyty klasyczne potrzebują wywoływacza, gumy i regularnej wymiany kąpieli. Płyty niskochemiczne i bezprocesowe ograniczają ilość odpadów, które drukarnia musi później oddać do utylizacji. Przy wyborze warto porównać nie tylko same płyty, ale cały proces razem z chemią do płyt i obsługą procesora.

Na co zwrócić uwagę przy zmianie dostawcy płyt

Zmiana płyty wpływa na cały proces, a nie tylko na przygotowalnię. Dlatego przed przejściem na nowy produkt warto zaplanować krótki test.

• Sprawdź zgodność płyty z naświetlarką i procesorem lub z jednostką myjącą.
• Przygotuj krzywe kalibracyjne naświetlarki dla nowej płyty.
• Wykonaj próbny nakład na typowej pracy, z typową farbą i papierem.
• Zmierz punkt rastrowy na płycie i na odbitce oraz porównaj wyniki z obecną płytą.
• Oceń czas narządu i liczbę arkuszy makulaturowych na starcie.

Dobrym punktem wyjścia jest przegląd tego, jakie płyty offsetowe są dostępne dla danego typu naświetlarki oraz jakie wsparcie techniczne dostawca zapewnia przy wdrożeniu. Wsparcie technika na miejscu może skrócić czas dostrajania procesu na pierwszych zleceniach.

Przechowywanie i obsługa płyt

Płyty przechowuje się w oryginalnych opakowaniach, na płasko, w suchym miejscu o stabilnej temperaturze. Wilgoć i duże wahania temperatury mogą pogorszyć właściwości warstwy jeszcze przed naświetleniem.

Przy obsłudze warto pamiętać o kilku zasadach. Płyty fioletowe i konwencjonalne wymagają ochrony przed światłem dziennym. Płyt nie należy dotykać gołymi rękami w miejscu obrazu, bo tłuszcz ze skóry może zostawić ślady widoczne w druku. Zarysowania warstwy, nawet drobne, często przenoszą się na odbitkę. Wywołane płyty, które czekają na druk, najlepiej chronić gumą i przechowywać w stojakach.

Płyta to tylko jeden element procesu. Na wynik wpływa także farba, roztwór nawilżający, obciąg i stan techniczny maszyny. Drukarnie, które planują modernizację przygotowalni lub całego parku maszyn, mogą sprawdzić dostępne rozwiązania do druku offsetowego i dobrać płyty razem z pozostałymi materiałami eksploatacyjnymi.

Jak podjąć decyzję

Najpierw określ naświetlarkę, maszyny i typowe zlecenia drukarni. Potem wybierz grupę płyt, która pasuje do tych warunków: termiczne, fioletowe, konwencjonalne albo bezprocesowe. Na koniec przetestuj wybraną płytę na realnej produkcji i porównaj wyniki z dotychczasowym rozwiązaniem. Taka kolejność pomaga uniknąć zakupu płyty, która dobrze wygląda w katalogu, ale nie pasuje do sprzętu i rodzaju prac w drukarni.